NAMAZIN EDEPLERİ...

AHMET SABAN

NAMAZIN EDEPLERİ...

Namaz'ın sünnetlerinde bilmeyerek yapılan bir eksikliği sevap yönünden tamamlayan bazı davranışlar vardır ki bunlara namazın adabı, yani namazda yapılması daha uygun davranışlar denir. Bunlar da kısaca şunlardır.
1–Ayakta iken secde yerine bakmak.
2–Rükû'da iken ayakların üstüne bakmak.
3–Secdelerde burnun ucuna bakmak.
4–Otururken kucağına (uylukların üzerine) bakmak.
5–Sağına selâm verirken sağ omuzuna, sola selâm verirken sol omuzuna bakmak.
6–Esnerken ağzını kapamak.
7–Güç yettiği kadar öksürmemek.

NAMAZIN
MEKRUHLARI
İbadetlerdeki haramlar ve mekruhlar konusunda şu genel kaide unutulmamalıdır. Farzları yapmamak haram, sünnet ve adaptan sayılan herhangi bir şeyi yapmamak da mekruhtur. Ancak öyle şeyler vardır ki, sünnet veya adap ile ilgili olmadığı halde onları yapmak mekruhtur. Bunun için genel anlamda namazın mekruhlarını kısaca belirtmek uygun olacaktır.
Namazda mekruh sayılan işler:
1–Namaz kılanın elbisesiyle, sakalıyla oynaması, elbisesini çekmesi veya kaldırması mekruhtur.
2–Namaz kılarken ayetleri veya rükû ve secde tesbihlerini saymak mekruhtur. Ancak bazı âlimler bu mekruhluğun farz namazlar için olduğunu söylemişlerdir. Nafile namazlarda yapılması mekruh değildir.
3–Secde yerindeki çakılları namazda gidermek mekruhtur. Ancak secde imkânını bulabilmek için yapılmasında kerahet yoktur. Bu takdirde bir iki hareketle taşlar giderilebilir.
4–Namazda parmak çıtlatmak ve parmakları birbirine geçirmek.
5–Saçları toplayıp başın tepesinde bağlamak ve böylece namaz kılmak
6–Elleri kalçalar üzerine koymak
7–Yüzü kıbleden ayıracak şekilde sağa sola çevirmek.
8–Gözleri göğe doğru kaldırıp bakmak
9–Teşehhüt esnasında veya iki secde arasında kıç üstü oturup iki dizi yukarı dikmek
10–Bir özür olmaksızın bağdaş kurmak
11–Namazda el ile selam almak
12–Secde halinde iki kolu yere döşemek
13–Elbiseyi başa veya omuz üzerine atıp sarkıtmak.
14–Önemsemeyerek veya tembellik ederek baş açık namaz kılmak. Fakat huşu maksadıyla olursa mekruh olmaz. Daha doğrusu namaz edebine uygun olan ve Allahın huzurunda tazim ifadesi belirten kıyafetle ve buna bağlı niyetlerle olan tutumlarda kerahet olmaz. Pijama ile namaz kılmak da bu kabildendir. Adaba uygun bir kıyafet sayılmadığı için pijama veya bornoz ile namaz kılmamalıdır.
15–Başa sarık veya bez sarıp başın ortasını açık bırakmak
16–Yırtık pırtık eski elbiselerle namaz kılmak. Ancak bir zaruret bulunuyorsa mekruh olmaz.
17–Namazda esnemek. Şayet esnemek engellenemiyorsa ağız sağ elle veya sol elin arkasıyla kapatılır.
18–Esnediği sırada ağzını kapamamak.
19–Namazda gerinmek veya gözleri yummak
20–Büyük veya küçük abdest sıkışıklığı varken namaz kılmak.
21–Hafif bir hareketle namazda iken elle veya elbisesiyle rüzgâr yaparak serinlemek. Şayet bu serinlemeyi fazla hareket ile yaparsa namazı bozulur.
22–Kasten öksürmek veya kasten genizden ses çıkarmak. Ancak kasıtsız olursa mekruh olmaz.
23–Rükûda veya kıyamda beli doğrultmamak
24–Namazda iken tükürmek.
25–Namaz saflarında boş yer varken saf arkasına tek başına imama uymak. Şayet ön safta boş yer yoksa arka safta yalnız kılınmasında bir kerahet olmaz. Ancak ön saftan birisini kendine doğru çeker de onunla saf tutarsa bu daha güzel olur.
26–Namaz kılanın önünde, sağında veya solunda, başının üstünde veya elbisesinde canlılara aid resim bulunarak namaz kılmak.
27–Farz namazlar kılınırken bir rekâtta bir sureyi tekrar okumak. Bu tekrar nafile namazlarda mekruh değildir.
28–İmamın cuma namazında ve gizli kıraat ettiği diğer farz namazlarda içinde tilavet secdesini gerektiren bir sureyi okuması.
29–Secdeye varırken dizlerden önce elleri yere koymak mekruh olduğu gibi dizleri ellerden önce kaldırmak da mekruhtur. Bir özürden dolayı yapılırsa mekruh olmaz.
30–İmama uyan kimsenin imamdan önce rüku veya secdeye varması veya imamdan önce rüku ve secdeden kalkması
31–Besmeleyi açık şekilde okumak, yüksek sesle "Amin" demek kıraati rükuda tamamlamak veya farz namazlarda özürsüz bir yere dayanmak mekruhtur.
32–Çocuğu sırta alıp namaz kılmak. Ancak çocuğun üzerinde namaza mani necaset bulunması durumunda iş mekruh olmaktan çıkar. Yani namaza mani bir durum meydana gelir.
33–Baştaki sarığı veya takkeyi çıkarıp yere koymak veya yerden alıp bir elle başa koymak namazı bozmaz ise de mekruh olur.
34–Sarığın çevresi üzerine secde etmek mekruhtur. Ancak yerin sertliği duyulmazsa secde caiz olmaz.
35–Yüzü topraktan korumak için elbisenin yenini yere döşeyip üzerine secde etmek.
36–Bir ayak üzerinde sağa ve sola meylederek namaz kılmak.
37–Namazda koku veya raiha koklamak.
38–Secdede ve secde dışında el ve ayak parmaklarını kıbleden başka tarafa çevirmek.
39–İmamın yalnız başına bir insan boyu yüksekliğindeki yerde durup namaz kıldırması. Ancak kendisiyle beraber yüksek yerde cemaat bulunursa bu takdirde mekruh olmaz.
40–Saygıya aykırı olduğu için Kâbe'nin çatısında namaz kılmak.
41–Bir insanın yüzüne karşı durup namaz kılmak.
42–Namaz kılmak için camide kendisine özel bir yer ayırmak.
43–İçinde ateş yanmakta olan ocak veya tandıra karşı namaz kılmak. Lamba veya kandillere karşı mekruh olmaz.
44–Elinde birşey tutarak namaz kılmak.
45–Bir insanın önünde uyuyan bir kimse varken ona karşı namaz kılmak.
46–Safın arkasında tekbir aldıktan sonra safa girmek.
47–Bir özür bulunmaksızın elleri ruküda dizlere, secdede yere koymamak.
48–İmam henüz meydanda yokken kamet getirildiği zaman cemaatin saf tutması
49–Namazda başı yukarı kaldırmak veya aşağı indirmek
50–Tekbir alırken elleri kulaklar hizasından yukarı kaldırmak. Veya omuz hizasından aşağı tutmak. (Erkekler için)
51–Namazda elle sinek veya arı kovalamak. Ancak hafif bir hareket veya ihtiyaçtan sebep yapılırsa mekruh olmaz.
52–İnsanı namazda meşgul etmeyecek şekilde silah ve kılıç kuşanmış halde namaz kılmak da kerahet yoktur. Fakat hareketleri rahatsızlık verir ise mekruh olur.
53–Namaz kıldırmakta olan imamın namaza gelmekte olan birinin ayak seslerini duyar da bir miktar namazı uzatırsa mekruh olmaz fakat gelen kimseyi tanımış bulunur da uzatırsa mekruh olur.