Prof. Dr. Şinasi Gündüz

Kuzeyinden güneyine doğusundan batısına Hicaz Yarımadası, tarih boyu kendisini çevreleyen farklı kültürel unsurlarla ve dinsel geleneklerle iletişim içerisinde olmuştur. Kuzeyinde yer alan ve “altın hilal” olarak adlandırılan Filistin-Ürdün’den Mezopotamya’ya kadar uzanan bölge, çeşitli putperest kültürlerden muvahhit akımlara kadar birçok geleneği bağrında barındırmıştır. Yıldız ve gezegen tapıcılığına dayalı Asur-Babil paganizmi, putperest Yunan kültürü, Mecusilik, Yahudilik, Hıristiyanlık ve Maniheizm bu bölgede var olmuşlardır. Bundan başka sır dinleri olarak bilinen ve inanç ve ibadet anlayışlarında ezoterizm ve gizemciliğe yer veren onlarca akım da yine bu bölgede varlığını sürdürmüştür. Yine bu bölge onlarca peygamberin insanlara Allah’ın mutlak birliğine dayalı tevhid inancını tebliğ ettiği bir yöre olarak da tarihe geçmiştir.

İslam gelmeden önce Arap yarımadasında putperestlik, Sabiilik, Zerdüşilik, Haniflik, Hıristiyanlık ve Yahudilik bulunmaktaydı. Bunların hiçbiri yarımadada hâkim olamamıştır. Hıristiyanlık birbirine muhalif fırkalardan meydana gelirken Yahudilik Arapları kendi içlerine almayan seçilmiş bir topluluğun dini durumundaydı.