MEVLİD:

Resûl-i Ekrem'in doğumu, hayatının çeşitli safhaları, mucizeleri ve vefatını konu alan manzumelerdir. İslâmî Türk edebiyatında bu konular etrafında pek çok eser yazılmışsa da Süleyman Çelebi (ö.1422)'nin 1409 yılında Bursa'da tamamladığı Vesîletü'n-necât adını taşıyan manzume diğerlerinden daha çok benimsenmiş ve günümüze kadar okunagelmiştir. Aruz'un "fâilâtün fâilâtün fâilün" vezni ve sâde bir Türkçe ile yazılan eserin yazıldığı dönemden itibaren Osmanlı coğrafyasının hemen her yerinde başta Hz. Peygamber'in doğum yıldönümü (Mevlid Kandili), mübarek gün ve geceler (kandiller) olmak üzere doğum, ölüm, sünnet, evlenme, önemli kişileri anma v.b. olayların ardından sevinç ve üzüntülerin beraberce paylaşılması için tertib edilen toplantılarda okunması yaygın bir âdet hâline gelmiştir. Mevlid'in bizzat Süleyman Çelebi veya Sinâneddin Yusuf (ö.1565) tarafından bestelenmiş olabileceği tahmin edilmekte ancak bu eserin bilinen yegâne bestekârı Bursalı Sekbân (XVII. yüzyıl)'dır. Mevlid'in bu bestesi XIX. yüzyılın sonlarına kadar okunmuş, daha sonra unutulduğundan zamanımıza ulaşamamıştır. Günümüzde Mevlid, bahir adı verilen bölümler arasında belli bir makam sıralaması takip edilerek okunmaktadır. Mevlid bahirleri arasında sırasıyla aşr-ı şerîf, tevşîh ve kasîde okuma adeti uzun süre devam etmiş ancak günümüzde bu adet kaybolduğundan mevlidlerde sadece bir aşr-ı şerîf veya ilâhi okunarak diğer bahire geçilmektedir.