Oruç

İslâm'ın beş şartından biri olan oruç, Allah Teâlâ'ya kulluk niyetiyle tan yerinin ağarmasından (bk. İmsak Vakti) güneşin batmasına kadar (bk. İftar Vakti) yemek içmekten, cinsel ilişkiden ve orucu bozan diğer şeylerden nefsi alıkoymaya verilen isimdir. Ramazan orucunun akil-bâliğ olan ve oruç tutmasına mânî olacak meşrû bir özrü olmayan her müslümana farz olduğu Kur'an, sünnet ve icmâ-ı ümmet (İslâm âlimlerinin tam ittifâkı) ile sâbittir.

 Hz. Peygamber bir hadîs-i şerîfte "Kim îmân ederek ve sevâbını sâdece Allah'an umarak Ramazan orucunu tutarsa önceki günahları affedilir" buyurmuş, bir başka hadîs-i şerîfte ise Cennet'te "Reyyân" adlı bir kapının bulunduğunu ve buradan ancak oruçluların geçeceğini ifâde etmiştir.

Oruca başlarken kalpteki oruç tutma niyetini desteklemek üzere "Niyet ettim Allah rızâsı için farz olan yarınki Ramazan orucunu tutmaya" şeklinde bir ifâde ile niyet edilmesi ve iftar vaktinde orucu açarken de "Allâh'ım Senin rızân için oruç tuttum Sana îmân ettim, Sana tevekkül ettim ve Senin verdiğin rızıkla orucumu açtım. Bizden bu ibâdeti kabul buyur. Şüphesiz ki sen işiten ve bilensin" mânâsında bir duâ edilmesi tavsiye edilmiştir.

Kendisine Ramazan orucu farz olan kişi ancak yolculuk, hastalık, hâmilelik,emzirme, âdet görme, lohusalık, hayâtî tehlikenin belirdiği şiddetli açlık ve susuzluk, oruç tutmaya gücü yetmeyecek derecede yaşlılık, ikrah, savaş vb. gibi meşrû özürler sebebiyle oruç tutmayabilir veya başladığı Ramazan orucunu bozabilir, bu özürler olmadığı halde orucunu tutmayan kimse ise günahkâr olur.

İyileşmesi umulmayan hastalık yâhut ileri yaş sebebiyle oruç tutmaya güç yetiremeyenler (daha sonra kazâ etmeleri mümkün olmadığı için) Ramazan orucu yerine fidye verirler. (bk. fidye) Başka bir sebeple Ramazan orucunu tutmayan-tutamayan yâhut orucunu hatâen veya meşrû bir özür sebebiyle bozan kişi ise Ramazan sonrasında orucunu kazâ eder. (Orucu bozan ve sadece kazâ gerektiren durumlar için bk. kazâ) Ramazan orucunu bilerek ve kasden bozan kimseye ise kazâ ile berâber bir de keffâret gerekir (bk. keffâret). Ramazan dışında nâfile olarak tutulan orucun hatâen, bir özür sebebiyle veya kasden bozulması halinde ise yalnızca kazâ gereklidir.

Bunlar yanında oruçlu olduğunu unutarak yemek, göze ilaç damlatmak, serinlemek için duş almak, gül, esans vb.gibi şeyleri koklamak, misvak kullanmak, vücut derisine ilaç vb. gibi birşey sürmek, yeme-içme kasdı olmaksızın duman, toz gibi şeylerin boğaza kaçması orucu bozmaz.

Bibliyografya