Kazâ

Arapça "bir şeyi sona erdirmek, hüküm vermek, borcu ödemek" gibi mânâlara gelen "kazâ" kelimesi ibâdetlerle alâkalı bir fıkıh terimi olarak vakti içinde yerine getirilmeyen bir ibâdetin daha sonra îfâ edilmesi mânâsındadır. Oruç ibâdeti açısından da vaktinde edâ edilmeyen-edilemeyen veyâ edâsı sırasında herhangi bir sebeple bozulan orucun bir başka günde îfâ edilmesini ifâde eder.

Kendisine Ramazan orucu farz olan kişi meşrû bir özrü olmadığı halde orucunu zamânında tutmazsa günahkâr olur ve zimmetinde bir borç olarak kalan bu orucu ilk fırsatta kazâ etmesi gerekir. Bunun yanında oruç; yolculuk, hastalık, savaş, hayâtî tehlike arzeden açlık vb. gibi meşrû sebepler sebebiyle tutulmayabilir veya edâsı esnâsında bozulabilir. Âdet görme ve lohusalık döneminde de oruç tutulmayıp Ramazan sonrasında kazâ edilir.

Oruç ibâdetinin edâsı esnâsında, hatâen veya uykuda iken yenilmesi yâhut içilmesi mûtâd (âdetten) olan bir şeyin yutulması (meselâ abdest alırkan hatâen su yutulması), dişler arasında kalmış nohut tânesinden fazla yiyeceğin yutulması, isteyerek ağız dolusu kusulması, diş etlerinden çıkan ve tükürüğe gâlip gelecek miktarda kanın, ağızda tuzluluğu hissedilecek derecede çok olan gözyaşı veyâ yüz terinin yutulması, burna giren-çekilen bir sıvının (meselâ suyun) genze varması, kulağa yağ akıtılması, tedâvî amacıyla tabiî olmayan menfezlerden (ağız, burun, kulak, tenâsül uzvu gibi tabî kanallar dışında vücutta açılan bir menfezden) vücut yarârına bir nesne katılması (meselâ iğne yaptırılması), vücuttaki yaraya konan ilacın beyne veyâ mîdeye ulaşması ve cinsî temas hükmünde olmayan cinsî tatmin vb. gibi sebeplerle oruç bozulur ve kazâsı gerekir. Unutarak bir şey yemek-içmek ve göze ilaç damlatmak ise orucu bozmaz.

Farz olan bir orucun bilerek ve kasden bozulması hâlinde ise kazâ ile berâber keffâret de gerekmektedir (bk. Keffâret).

Bibliyografya