ŞEHR-İ İSTİĞFAR

"Son gecesinde bize bayram sabahını va'deden bu güzel ayı hürmetle selamlayalım: Medeniyetin kalpsiz yaşadığı şu elîm günlerde biz hiç olmazsa yirmi dokuz yahut otuz gün bütün kalbimizle -tabir caizse- bir hayat-ı ahiret yaşayacağız. Aramızda hâlâ dinin lezzet-i kudsiyetini tadan süedâ-yı memleket vücutlarının bütün metalib-i behîmesini ezerek, denebilir ki, seviye-i beşeriyetin fevkine uzanacaklar...

Ramazan, şehr-i sıyam, şehr-i i'tikaf ve şehr-i istiğfardır. Bu ay müminlere dünya ile ukbâ arasında bir devr-i zaman gibi gelir ve her aydan ziyade ölümü hatırlatır. Ramazan günlerinde hayat içinde mâverâ-yı hayatı düşünür. Dualara ve niyazlara hürmetle terk-i mevki ederek dudaklardan terane ve peymane çekilecek...

Bilmem niçin, Ramazan'ı on bir ayın mevsim-i nekâhati gibi biraz solgun benizli tahayyül ederim ve isterim ki hayat-ı umumiye bir muazzez hastanın başucunda dolaşır gibi hürmetkâr olsun ve sokaklar, isterim ki velvele-i mu'tadesinden güya nâdim ve nâib görünsün. Ramazan günleri bütün şehri, şehrin sekene-i İslam'ı gibi kaylule-i sıyam içinde hissetmeliyiz; saatlerin cevf ü sükûtu ancak zemzeme-i ibadetle dolmalı. Bu savm u salat günlerinde çarşılarda pazarlık namına irtikab edilen hasis para kavgaları, sem'-i muvahhidine öyle gelir ki, güya birer kebire-i lisandır. Müezzinlerin musiki-i daveti altında gönül öyle arzu eder ki yalnız derin bir sükut yaşasın.

Ramazan'ın en parlak tecelliyatı mescidlere mev'uddur. Dinar-i İslam'ın kubbe-i mescidi beş vakitte halecan- huzû ile inleyen kalb-i hayatı olur ve minareler şehirler üstünde bir nevi vazife-i murakabe alır: İmsak topunu müteakip herkes yatağa uzanırken minareler hâlâ payitahtın üstünde birer zeki göz gibi son yanan kandillerini kıprarlar. Ve kuşlardan evvel her minarede bir münadi-i tevhid tîz, pest, davudî, lerzan ve nevazişkâr bir belagat-ı musikiye ile fecr-i sadıkı istikbal eder. Fakat minarelerin eşref saati odur ki yanan şerefeler dest-i imana uzatılmış birer sübha-i nûr olur!"

(Cenab Şahabeddin, İstanbul'a Bir Ramazan, İstanbul 1994, s. 23-24)