KAVRAMSAL TEMELLENDİRME: MUHABBET VE SEVGİ

Özellikle günümüzde belki de, en fazla ihtiyaç duyulan kavram sevgi; Arapça, muhabbet, hubb, meveddet ve vudd kavramlarıyla karşılanmaktadır. Seveni kendisinden geçirecek derecede coşkulu sevgi ise aşk terimiyle karşılanmaktadır.

İnsanlara dünyada huzur ve refah; âhirette ise felahı temin edecek ilkeleri veren Kur’ân’a baktığımız zaman, sevgiyi ifade eden terimlerin dinî hayatın aslî unsuru olduğunu görürüz. Sevginin, hem beşerî, hem de ilâhî boyutu vardır: “Allah, onları, onlarda Allah’ı severler”(Mâide 5/54) âyeti bunu vurgular.

Hadisi şeriflerde ise muhabbet kavramı, iyilikseverlik, müsamaha, yumuşak huyluluk, kolaylaştırıcı olma, kusurları örtme, iffetlilik, takva sahibi olma gibi özellikleri açıklamak için kullanılır. Kişi, sevdiği, saydığı insana karşı bir sorumluluk duyar; bu nedenle olsa gerek, mü'minin Rabbine yönelişinde sevgi, ibadetin önüne geçmiştir. Allah’tan korktuğu için değil, ona olan sevgi, muhabbet ve saygısından dolayı ibadet eder; bir karşılık beklemez, cennetle avunmaz, sadece ve sadece Rabbinin rızasını ister.

I. MUHABBETİN ÇEŞİTLERİ

Muhabbet kavramının üç türünden bahsedilebilir. İlki; halkın muhabbeti olup, beşerî sevgi veya aşk da denir. Bu, kişinin sevdiğini gönlünde tutup, ona itaat etmesi, onu sürekli gönlünde tutması aşaması olup, ilâhî aşk için ön şarttır.

İkincisi, sevgi deneyimini tecrübe eden kişilerin beşerî arzu ve heveslerinden mümkün olduğunca arınarak, sevdiğinin iradesine göre hareket edenlerin muhabbetidir. Üçüncüsü ise ârif ve ârife, zâhid ve zâhidelerin muhabbetidir.

İnsanî sevgi doğal olandır, bütün canlılarda görülür, insan veya hayvan fark etmez. Manevî, ruhanî sevgi, ikinci aşamayı gösterir, sadece insanlara özgüdür. İnsanın Rabbini, onun da insanı sevmesi, bu ilâhî sevginin gereğidir. Beşerî sevgi, bu ilâhî sevgiye götürdüğü için çok önemlidir.

II. MUHABBETİN BELİRTİSİ

İnsanın yaratıcısını sevmesinin belirtisi ne olacaktır? İnsanın Allah’ı sevmesinin belirtisi, aşırılıklara kaçmadan, kontrollü ve mutedil yaşamak; bunun için de âlemlere rahmet olarak gönderdiği Peygamber Efendimizin ahlâkına ve sünnetine tâbi olmaktır.